De zalm die gevangen wordt in de Yukon rivier in Noordwest Alaska is de aller-vetste (goede, gezonde vetten) zalm in de wereld. En die vetten geven een uitzonderlijk lekkere smaak aan de vis. De soorten die hier gevangen worden zijn de Keta (Chum) en de King (Chinook). Zodra de eitjes aan het begin van de rivier (nog over de grens in Canada) zijn gelegd en het mooi weer wordt, zwemmen de piepkleine zalmpjes de rivier af op weg naar de open zee. En aangezien de Yukon rivier met 3200 kilometer de langste is in Alaska, kan dit wel even duren. Zodra het beestje zout water proeft begint hij te eten en groeit hij snel. De Keta zalm reist zo’n 4 tot 6 jaar in de Stille Oceaan en zoekt daarna zijn weg terug naar precies dezelfde rivier als het jaren daarvoor is uitgekomen. Zodra de Keta weer zoet water raakt stopt de zalm met eten en reist het door naar precies dezelfde plek als het ooit is geboren, sommige onderzoeken wijzen uit dat dit zelfs op 10 centimeter nauwkeurig gebeurd. De Yup ‘ik Eskimo’s starten met vissen zodra er voldoende vissen de monding van de rivier zijn doorgezwommen om de volgende generatie voor volgend seizoen weer veilig te stellen.

De Keta’s en de King’s uit de Yukon zijn niet alleen heel erg lekker maar ook erg gezond. Doordat de rivier zo lang is, is de zalm erg vet bij de vangst. Deze alleen maar gezonde Omega-3 vetten zorgen ervoor dat de structuur zacht is en de smaak onovertroffen. Een leuk detail voor de gezondheidsfreaks: één portie hoofdgerecht staat gelijk aan wel 10 visolie capsules!

Emmonak is een klein dorpje aan de westkust van Alaska en wordt bewoont door nog geen 900 traditionele  Yup’ik Eskimo’s. Emmonak kent nog een aantal kleinere dorpjes om zich heen en daarna is er heel, heel lang niets. Het dorp is alleen met het vliegtuig te bereiken, tenminste als je niet bang bent om er in een propeller toestel op een zandbaan te landen. Het dorp kent een werkloosheidspercentage van meer dan 90 procent en is dan ook één van de armste gemeenschappen van de Verenigde Staten. Geld wordt er alleen verdiend met de visvangst, en dat is maar een aantal maanden per jaar. Voor de rest leven de mensen hier van de natuur, net als honderden jaren geleden.

Door Bart van Olphen

Op 25 juli 2009 heb ik een gesprek met Maxine (28) in Alukanak, een ‘fish camp’ vlakbij Emmonak.

Bart: “Sinds wanneer vis je?”
Maxine: “Ik was 9 jaar oud toen ik met mijn vader mee ging vissen, hier in Alukanak vlakbij Emmonak. Toen ik 14 jaar was kocht ik mijn eerste vergunning en kon ik zelf geld verdienen met vissen. Snel daarna kocht ik mijn eerste ‘skiff’. Dit is de traditionele boot waarmee we vissen. Dit kleine plaatsje staat vol met hutten die enkele tientallen jaren geleden zijn gebouwd. Ooit kwamen mijn voorouders hier alleen om in het seizoen te vissen, zo zijn de ‘fish-camps’ ontstaan. Later is Emmonak een echt dorp geworden, maar ik ben altijd hier blijven wonen.”

Bart: “Wat doe je als het geen zalm seizoen is?”
Maxine: “Zomers is het feest want dan is het heel veel vissen en eigenlijk 24 uur per dag licht. Maar vanaf september wordt het al kouder en in oktober is de rivier al dicht gevroren.  De dagen worden donker en we kleden ons met vachten van allerlei beesten om de kou tegen te gaan. We eten van de jacht op konijnen, hazen en elanden. ’s Winters vissen we voor eigen consumptie op een lokale witvis. Dat doen we traditioneel door ronde gaten te maken in het ijs en dan netten te plaatsen onder het ijs door. ”

Bart: “En qua werk?”
Maxine: “In heel Emmonak en omstreken zijn er officieel 42 banen, bijna allemaal voor de overheid. Dit betekent dat er meer dan 800 mensen geen baan hebben. Maar we zijn niet anders gewend, zomers verdienen we met de zalmvangst en in de winter leven we van de jacht en van onze spaarcentjes van de zomer. Gelukkig hebben we nu betere afzet van onze vis naar Europa en hebben we hogere inkomsten. Maar als het ’s winters gek weer wordt en het ijs gaat schuiven zoals twee jaar geleden, dan komen we in grote problemen. We hadden toen zelfs geen hout meer om onze hutten te verwarmen.”

Bart: “Hoe eet jij je eigen gevangen Keta het liefst?”
Maxine: “Een Yup’ik traditie is om de zalm heel met huid en al op de BBQ te leggen en op laag vuur te laten garen zodat al het lekkers in de vis blijft zitten. Met de familie en vrienden zitten we dan rondom het vuur en eten we met de hand de zalm op.”

Elsevier, Johannes van Dam, 2009
“Fantastische vis”

Financieel Dagblad
“Duurzaam zit gewoon bij die mensen in het bloed”

Quote, 2009
“Recessie? Niet op de Noordpool”

Trouw, 2009
“Duurzaam vissen is een manier van leven”

Elle Eten
“Eten=weten”

Delicious
“Meer duurzaam gevangen vis”